Nowotwory skóry

Nowotwory skóry mogą rozwijać się na skórze nie zmienionej lub na podłożu innych istniejących wcześniej zmian skórnych. Choroby skóry stanowiące często punkt wyjścia bujania nowotworowego noszą nazwę stanów przedrakowych. Ich istotę stanowi zwyrodnienie i rozrost naskórka oraz zmiany w obrębie tkanki łącznej.

Częstość występowania nowotworów na podłożu stanów przedrakowych jest bardzo różna i dlatego wyróżnia się dwie grupy: w jednej prawdopodobieństwo powstania zmian złośliwych jest bardzo duże (15-50%), mieszczą się w niej właściwe stany przedrakowe, natomiast w drugiej tylko wyjątkowo niekorzystne okoliczności powodują rzadko (1-5%) występowanie zmian złośliwych określanych mianem stanów usposabiających należą tu m. in. zmiany typu zwyrodnienia starczego skóry. Wydaje nam się uzasadnione omówienie niektórych stanów przedrakowych, ze względu na profilaktykę zmian złośliwych.

Zagadnienie stanów przedczerniakowych i czerniaka złośliwego omówiono wcześniej. Rogowacenie starcze występuje na podłożu starczego zwyrodnienia skóry. Skóra jest wówczas cienka, sucha, o zmniejszonej sprężystości, szarożółta lub brunatna, obserwuje się na niej przebarwienia lub odbarwienia, rozszerzenia naczyń krwionośnych oraz nieznaczne złuszczanie. Tego typu zwyrodnienie związane jest z cechami osobniczymi, trybem życia i pracy oraz niekorzystnym wpływem nasłonecznienia. Dlatego też zmiany dotyczą głównie okolic odsłoniętych (twarz, szyja, kark, dłonie itp.) i mogą się pojawiać u osób młodszych, jeżeli ich skóra poddawana jest przewlekłemu działaniu promieni słonecznych (rolnicy, żeglarze).

Na takim podłożu zjawiają się ogniska rogowacenia starczego mające wygląd ciemnożółtych lub brązowych suchych nawarstwień rogowych strupów o brodawkowatej powierzchni. Głębokie czopy rogowe wnikają głęboko do naskórka, a próba ich odwarstwiania powoduje krwawienie. W około 25% przypadków rogowacenia starczego dochodzi do powstania nowotworów. Objawem zezłośliwienia jest pojawienie się obwódki zapalnej wokół ognisk rogowacenia, szybki rozrost mas rogowych lub ich wrzodzenie na powierzchni. Zmiany złośliwe są często mnogie. Leczenie (tylko przez lekarza) w przypadkach, gdy nie stwierdza się bujania nowotworowego, może polegać na koagulacji lub zamrażaniu. W przypadkach podejrzanych o przemianę złośliwą konieczne jest wykonanie badania mikroskopowego.

Do nowotworów skóry zaliczamy zmiany powstające z komórek barwnikowych, np. czerniaka złośliwego, oraz te nowotwory, które powstają z komórek naskórka. Omówimy je teraz pokrótce. Dotyczą one przede wszystkim osób starszych. Na podłożu stanów przedrakowych – omówionych wyżej – lub na skórze zdrowej obserwuje się na początku guzek bez cech zapalnych, o błyszczącej powierzchni przypominającej perłę. W zmianach dłużej trwających rozrasta się on i zazębia w środku, tworząc dookoła wał (bardzo charakterystyczne!) złożony z perełkowych guzków. W części środkowej wytwarza się owrzodzenie i strup. Zmiana łatwo krwawi po jego zdarciu.

Jeżeli zmiany tworzą się na podłożu rogowacenia starczego, pojawia się naciek podstawy i przerost brodawkowaty powierzchni. Szybko powstaje owrzodzenie o nacieczonych brzegach i podstawie, szerzące się obwodowo, często bardzo duże. Zmiany tego rodzaju dotyczą w znacznej większości twarzy, fałdów i bruzd, przejścia skóry w błony śluzowe (wargi, nos, oczodół). Leczenie jest przede wszystkim operacyjne (usunięcie całej zmiany, jeżeli to jest konieczne, z przeszczepieniem skóry), można naświetlać promieniami X.