Kosmetyka w starożytnym Egipcie

Kosmetyka w starożytnym Egipcie, jak również w innych państwach tego okresu, łączyła się często z magią, religią i medycyną. W papirusie Ebersa znajdujemy przypowieść „o darowaniu zielonej i czarnej szminki”. W świątyniach podczas obrzędów rytualnych używano szminek ocznych. W tym samym papirusie w recepturach ocznych figuruje 19 razy szminka zielona, która z pewnością służyła nie tylko do upiększania twarzy i nadaniu wyrazistości oprawie oczu, lecz spełniała rolę profilaktyczną, zabezpieczając oczy przed jaglicą, stanami zapalnymi spojówek i innymi chorobami oczu.

Stosowaniu szminek ocznych można przypisywać pewne znaczenie zabezpieczające przed rażącym światłem, kurzem, wiatrem i owadami w Egipcie. Starożytny Egipt jest przykładem znakomitego rozwiązania i wzajemnego powiązania wielu problemów zdrowia i urody, często naśladowanych do dziś dnia. I tak np. współczesny sposób epilacji brwi wykonywany jest według wzoru Kleopatry (królowej egipskiej, która znała się na kosmetyce, napisała książkę poświęconą temu zagadnieniu, a łysiejącemu Cezarowi podawała recepty na porost włosów), niektóre sposoby uczesania na wzór sfinksa, a stosowanie zieleni brylantowej, zarówno dla celów upiększających, jak i leczniczych (przy zapaleniu brzegów powiek) według starożytnych Egipcjan.

W momencie opanowania Egiptu przez dynastię perską wystąpił wyraźny wpływ zarówno kultury, jak i kosmetyki perskiej, odznaczającej się m.in. bogatą dekoracyjnością i szerokim stosowaniem wonnych olejków. Persjanki do pielęgnowania ciała używały mnóstwa wonnych olejków wyrabianych z cyprysów, cedru i mirtu. Wytworem perskiej sztuki kosmetycznej są: olejek „Róże Szyrazu”, woda różana, mleczko migdałowe. Największym jednak wkładem nie tylko do kosmetyki starożytnej, ale i do współczesnej, jest henna perska z drzewa Lawsonia inermis, jedna z najwcześniejszych substancji leczniczo-kosmetycznych znalezionych w zapiskach historycznych. Henna arabska (Al Khanna) była i jest dotąd otrzymywana ze sproszkowanych liści wymienionej rośliny. Henna farbuje włosy blond na rudo, a ciemne na kolor mahoniu. Po dodaniu do niej innego barwnika roślinnego indygo, który także rósł od niepamiętnych czasów w Persji, można otrzymać przy farbowaniu włosów kolory: brązowy i czarny. Po dodaniu rumianku, rosnącego w Persji, otrzymujemy odcienie żółtawe. Peruki również były znane w starożytności w Persji, Egipcie i innych krajach. Za czasów Artakserksesa III wyrabiano sztuczne grzywki z prawdziwych włosów, które dostarczali długowłosi Licyjczycy. Aby uwydatnić kształt brwi i oczu, używano – podobnie jak w Egipcie – tłuczonego antymonu i sadzy.

Pierwszą szminką do warg był szkarłat wytwarzany ze śliny ślimaka szkarłatni. Aby policzkom nadać różową barwę, używano maku namoczonego w lodowatej wodzie. Fałdy i zmarszczki pokrywano grubą warstwą bieli ołowianej i kredy (te niezmiernie szkodliwe substancje stosowano nagminnie we Francji w XVIII i XIX w. pod nazwą „blanche”).

Starano się usuwać defekty cery i odmładzać ją za pomocą „maseczek piękności”, które nie są bynajmniej wynalazkiem nowoczesnego przemysłu kosmetycznego. Już przed tysiącami lat Persjanki, Egipcjanki, Greczynki nakładały je na twarz, aby utrzymać cerę w stanie młodzieńczej świeżości.

Kąpiele higieniczne łączono często z zabiegami upiększającymi, nacierając całe ciało wonnymi olejkami, w których lubował się starożytny Wschód, a szczególnie Persowie i Żydzi. Jeżeli chodzi o Żydów, to Biblia jest skarbnicą „wiedzy kosmetycznej’.’. Możemy tam znaleźć bardzo wiele przepisów kosmetycznych, opisów zabiegów higienicznych i sposobów pielęgnowania i upiększania ciała. Medycyna i kosmetyka żydowska znajdowała się pod ogromnym wpływem lecznictwa i higieny, a również sztuki upiększania starożytnego Egiptu i Chaldei.

Jak podaje legenda, pierwszym znanym środkiem upiększającym było, pochodzące z biblijnego raju między Eufratem a Tygrysem, jabłko, które dojrzało na drzewie wiadomości. Witaminy z tego wspaniałego i do dziś cieszącego się chyba największą popularnością na świecie owocu prawdopodobnie tak korzystnie wpłynęły na urodę Ewy, że śpiący dotąd w cieniu drzew Adam znalazł się pod jej urokiem. U potomków Ewy znacznie wzrosło zainteresowanie środkami upiększającymi i w ten sposób doszło na świecie do rozwoju produkcji kosmetyków.